Trong bối cảnh các quốc gia đẩy mạnh chính sách khí hậu và định giá phát thải, thị trường carbon đang trở thành một công cụ kinh tế quan trọng thúc đẩy quá trình chuyển đổi sang nền kinh tế xanh. Xu hướng này không chỉ tạo ra những thay đổi lớn trong chính sách môi trường mà còn tác động trực tiếp đến chiến lược phát triển của doanh nghiệp. Đối với Việt Nam, việc chuẩn bị cho thị trường carbon đòi hỏi sự phối hợp giữa nhà nước, doanh nghiệp và các cơ sở nghiên cứu và đào tạo nhằm xây dựng năng lực quản trị phát thải và phát triển nguồn nhân lực cho nền kinh tế carbon thấp.
Thị trường carbon ngày càng mở rộng trên phạm vi toàn cầu
Trong những năm gần đây, các công cụ định giá carbon như thuế carbon và hệ thống giao dịch phát thải (ETS) đã được triển khai rộng rãi tại nhiều quốc gia nhằm giảm phát thải khí nhà kính và thúc đẩy đổi mới công nghệ. Theo báo cáo State and Trends of Carbon Pricing 2025 của World Bank, hiện nay khoảng 28% lượng phát thải khí nhà kính toàn cầu đã được bao phủ bởi các cơ chế định giá carbon, tăng so với mức 24% trước đây. Trên thế giới đang có 43 loại thuế carbon và 37 hệ thống giao dịch phát thải đang hoạt động, trong khi nhiều quốc gia khác đang xây dựng các cơ chế tương tự. Các nền kinh tế đã triển khai định giá carbon hiện chiếm gần hai phần ba GDP toàn cầu, cho thấy carbon pricing đang trở thành một công cụ chính sách quan trọng trong quản lý môi trường và phát triển kinh tế bền vững. Ngoài mục tiêu giảm phát thải, các cơ chế định giá carbon cũng tạo ra nguồn tài chính đáng kể cho các chính phủ. Báo cáo của World Bank cho thấy các hệ thống thuế carbon và ETS đã tạo ra hơn 100 tỷ USD doanh thu ngân sách trong năm 2025, phần lớn được sử dụng cho các chương trình năng lượng sạch, hạ tầng xanh và các dự án phát triển bền vững. Những xu hướng này cho thấy thị trường carbon đang dần trở thành một cấu phần quan trọng của hệ thống kinh tế toàn cầu, đặc biệt trong bối cảnh các quốc gia cam kết đạt mục tiêu phát thải ròng bằng 0 trong những thập kỷ tới.
 |
| Tỷ lệ phát thải khí nhà kính toàn cầu được điều chỉnh bởi hệ thống giao dịch phát thải (ETS) hoặc thuế carbon, giai đoạn 2005-2025 |
Việt Nam trong lộ trình hình thành thị trường carbon
Tại Việt Nam, việc phát triển thị trường carbon được xem là một trong những công cụ chính sách quan trọng để thực hiện cam kết Net Zero vào năm 2050.Theo định hướng chính sách hiện nay, Việt Nam đang xây dựng lộ trình phát triển thị trường carbon trong nước với giai đoạn thí điểm từ năm 2025 và từng bước vận hành đầy đủ trong những năm tiếp theo. Một số ngành có lượng phát thải lớn như năng lượng, thép, xi măng và hóa chất được dự báo sẽ nằm trong nhóm đầu tiên tham gia hệ thống giao dịch phát thải. Bên cạnh đó, các quy định thương mại xanh quốc tế cũng đang tạo ra áp lực lớn đối với doanh nghiệp xuất khẩu. Ví dụ, cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM) của Liên minh châu Âu yêu cầu các sản phẩm nhập khẩu phải tính đến lượng phát thải carbon trong quá trình sản xuất. Điều này khiến việc quản trị phát thải trở thành một yếu tố quan trọng trong năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp.
Thách thức lớn nhất: quản trị dữ liệu phát thải
Mặc dù thị trường carbon mở ra nhiều cơ hội kinh tế, thách thức lớn nhất đối với doanh nghiệp Việt Nam hiện nay là quản trị dữ liệu phát thải. Để tham gia thị trường carbon, doanh nghiệp cần xây dựng hệ thống đo lường - báo cáo - thẩm định phát thải (MRV) nhằm đảm bảo dữ liệu phát thải minh bạch và có thể kiểm chứng. Tuy nhiên, nhiều doanh nghiệp vẫn chưa có hệ thống kiểm kê khí nhà kính hoặc chưa có quy trình quản lý dữ liệu phát thải một cách bài bản. Ngoài ra, nguồn nhân lực có chuyên môn về kiểm kê khí nhà kính, tài chính carbon và quản trị ESG vẫn còn hạn chế. Điều này khiến nhiều doanh nghiệp gặp khó khăn trong việc đáp ứng các yêu cầu kỹ thuật của thị trường carbon. Bên cạnh đó, khung pháp lý và hạ tầng vận hành thị trường carbon tại Việt Nam vẫn đang trong quá trình hoàn thiện, đòi hỏi doanh nghiệp cần theo dõi sát các chính sách mới và chủ động chuẩn bị cho quá trình chuyển đổi.
 |
| Công bố Giải pháp số quản lý phát thải Carbon cho KCN Nam Cầu Kiền - Hướng tới thị trường tín chỉ carbon |
Doanh nghiệp cần chuẩn bị gì?
Trong bối cảnh carbon ngày càng được định giá trong các chính sách khí hậu và thương mại quốc tế, việc chuẩn bị cho nền kinh tế carbon thấp không còn là lựa chọn mang tính hình thức, mà đang trở thành một yêu cầu chiến lược đối với doanh nghiệp. Các chuyên gia cho rằng quá trình thích ứng của doanh nghiệp cần bắt đầu từ ba khía cạnh quan trọng: quản trị phát thải, đổi mới công nghệ và tích hợp chiến lược phát triển bền vững vào mô hình kinh doanh. Trước hết, doanh nghiệp cần xây dựng hệ thống kiểm kê và quản lý phát thải khí nhà kính. Đây là bước nền tảng để xác định “dấu chân carbon” của hoạt động sản xuất. Thông qua hệ thống MRV, doanh nghiệp có thể xác định những nguồn phát thải chính trong chuỗi sản xuất và từ đó xây dựng lộ trình giảm phát thải phù hợp. Việc chủ động xây dựng hệ thống dữ liệu phát thải không chỉ giúp doanh nghiệp đáp ứng các yêu cầu của thị trường carbon trong nước mà còn tạo điều kiện thuận lợi khi tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu, nơi các tiêu chuẩn về minh bạch phát thải ngày càng được chú trọng.
Bên cạnh đó, doanh nghiệp cần đẩy mạnh đầu tư vào công nghệ sạch và nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng. Trong nhiều ngành công nghiệp, chi phí năng lượng chiếm tỷ trọng lớn trong tổng chi phí sản xuất. Việc cải thiện hiệu quả năng lượng không chỉ giúp giảm phát thải mà còn giúp doanh nghiệp giảm chi phí vận hành trong dài hạn. Những giải pháp như sử dụng năng lượng tái tạo, cải tiến quy trình sản xuất, hoặc áp dụng các công nghệ tiết kiệm năng lượng đang trở thành xu hướng phổ biến trong các doanh nghiệp hướng tới phát triển bền vững. Một yếu tố quan trọng khác là tích hợp các tiêu chí ESG vào chiến lược phát triển doanh nghiệp. Trong bối cảnh các nhà đầu tư và đối tác quốc tế ngày càng quan tâm đến các tiêu chuẩn bền vững, việc xây dựng chiến lược ESG không chỉ giúp doanh nghiệp giảm rủi ro môi trường mà còn nâng cao uy tín và khả năng tiếp cận các nguồn vốn xanh.
Ngoài ra, doanh nghiệp cũng cần nâng cao năng lực nhân sự trong các lĩnh vực liên quan đến quản trị carbon và tài chính carbon. Khi thị trường carbon phát triển, các vị trí chuyên môn như chuyên gia kiểm kê khí nhà kính, tư vấn tín chỉ carbon hay quản trị ESG sẽ ngày càng quan trọng. Do đó, việc hợp tác với các cơ sở nghiên cứu và đào tạo để nâng cao năng lực nguồn nhân lực sẽ giúp doanh nghiệp thích ứng tốt hơn với các yêu cầu mới của nền kinh tế xanh. Nhìn chung, việc chuẩn bị cho thị trường carbon không chỉ đơn thuần là tuân thủ các quy định môi trường, mà còn là quá trình tái cấu trúc mô hình phát triển của doanh nghiệp theo hướng phát thải thấp và bền vững. Những doanh nghiệp chủ động chuyển đổi sớm sẽ có lợi thế lớn trong bối cảnh nền kinh tế toàn cầu đang bước vào giai đoạn cạnh tranh mới – nơi carbon trở thành một yếu tố quan trọng của năng lực cạnh tranh.
 |
| Thế giới di động (MWG) vào Top 10 doanh nghiệp ESG toàn diện tại Vietnam ESG Awards |
Vai trò của các cơ quan nghiên cứu và cơ sở đào tạo
Quá trình phát triển thị trường carbon không chỉ đòi hỏi sự tham gia của cơ quan quản lý và doanh nghiệp mà còn cần sự hỗ trợ của các cơ sở nghiên cứu và đào tạo trong việc cung cấp tri thức và nguồn nhân lực.Trong thời gian gần đây, nhiều trường đại học và viện nghiên cứu tại Việt Nam đã tích cực tổ chức các hội thảo và chương trình nghiên cứu liên quan đến kinh tế môi trường, ESG và thị trường carbon.
Tại Trường Đại học Kinh tế - Đại học Quốc gia Hà Nội, các hoạt động nghiên cứu và trao đổi học thuật về kinh tế xanh và phát triển bền vững đã được triển khai thông qua nhiều hội thảo khoa học và tọa đàm chính sách với sự tham gia của các nhà nghiên cứu, doanh nghiệp và tổ chức quốc tế.
 |
| Hội thảo quốc tế “ESG Finance and New-Generation Business Leadership” do Viện Đào tạo Quốc tế, Trường Đại học Kinh tế - ĐHQGHN tổ chức |
Những hoạt động này góp phần nâng cao nhận thức về phát triển bền vững, đồng thời tạo diễn đàn trao đổi giữa giới học thuật, nhà hoạch định chính sách và cộng đồng doanh nghiệp trong quá trình xây dựng thị trường carbon tại Việt Nam.Trong dài hạn, các cơ sở đào tạo cũng đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển nguồn nhân lực cho các lĩnh vực mới như kiểm kê khí nhà kính, quản trị carbon, tài chính xanh và phân tích dữ liệu môi trường, đó là những kỹ năng được dự báo sẽ ngày càng cần thiết khi nền kinh tế chuyển sang mô hình phát thải thấp.
Hướng tới nền kinh tế carbon thấp
Sự phát triển của thị trường carbon cho thấy một sự thay đổi quan trọng trong cách tiếp cận chính sách khí hậu: thay vì chỉ dựa vào các biện pháp hành chính, nhiều quốc gia đang sử dụng các công cụ thị trường để thúc đẩy giảm phát thải và đổi mới công nghệ.Đối với Việt Nam, việc xây dựng thị trường carbon không chỉ nhằm thực hiện các cam kết khí hậu quốc tế mà còn mở ra cơ hội thúc đẩy quá trình chuyển đổi sang mô hình tăng trưởng xanh và bền vững hơn.Trong quá trình đó, sự phối hợp giữa nhà nước, doanh nghiệp và các cơ sở nghiên cứu - đào tạo sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc xây dựng một hệ sinh thái kinh tế carbon hiệu quả, minh bạch và phù hợp với bối cảnh phát triển của Việt Nam.
Tài liệu tham khảo- World Bank (2025). State and Trends of Carbon Pricing 2025.- International Carbon Action Partnership (2025). Emissions Trading Worldwide: ICAP Status Report 2025.- European Commission (2024). EU Emissions Trading System (EU ETS).
BESTFACE AWARDS 2025
🎁 Đăng ký ngay BESTFACE AWARDS 2025 - MÙA 4 - Gương Mặt Xuất Sắc Của Năm 2025, nhận ngay 20 bài đăng miễn phí!
🌟 Tham gia BESTFACE RECORDS để cùng KHẢO SÁT và XẾP HẠNG THÀNH TỰU CÁ NHÂN ngay hôm nay!
Liên hệ tin bài, họp báo, bảo trợ truyền thông:
media@goldstar.com.vn
.jpg)
.jpg)
