Trải qua gần 3 thế kỷ, nghệ thuật điêu khắc than đá đã tạo nên những dấu ấn độc đáo trong hành trình bảo tồn di sản truyền thống tại vùng đất mỏ Quảng Ninh.
Điêu khắc than ở Quảng Ninh là một loại hình nghệ thuật sử dụng nguyên liệu đặc trưng của vùng mỏ. Bàn tay khéo léo của người nghệ nhân đã thổi hồn vào khối than thô sơ, tạo nên những sản phẩm sáng tạo góp phần lan tỏa giá trị, quảng bá hình ảnh con người ở vùng đất này.
Nghề được hình thành và phát triển dưới thời Pháp thuộc, cùng thời điểm ngành khai thác than. Ban đầu, nghệ thuật điêu khắc than chỉ là hoạt động mang tính tự phát của người thợ mỏ trong những giờ nghỉ. Họ tận dụng những mẩu than có ngoại hình tốt, tìm cách tạo hình các vật dụng đơn giản như gạt tàn thuốc và đồ trang trí để phục vụ đời sống tinh thần.
 |
| Đôi bàn tay khéo léo bám đầy than của người thợ trong quá trình chạm khắc than đá. (Ảnh: Phương Quyền) |
Từ sự sáng tạo mộc mạc ấy, nghề điêu khắc than dần được chú ý, đặt nền móng cho một loại hình thủ công mỹ nghệ mang đậm dấu ấn của vùng mỏ. Trong gần một thế kỷ hình thành và phát triển, điêu khắc mỹ nghệ than đá tại Quảng Ninh đã trải qua nhiều thăng trầm.
Giai đoạn từ thập niên 1960 đến 1990 được coi là thời kỳ hưng thịnh nhất của nghề điêu khắc mỹ nghệ than đá tại Quảng Ninh. Các sản phẩm trở thành món quà lưu niệm độc đáo mang đậm linh hồn vùng mỏ, nổi tiếng với sự tinh xảo, óng ánh và độ bền cao.
 |
| Những sản phẩm chạm khắc tinh tế trở thành những món quà mang đặc trưng của vùng mỏ. (Phương Quyền) |
Năm 1964, với sự hình thành của xưởng mỹ nghệ trực thuộc Công ty Mỹ thuật mỹ nghệ Quảng Ninh, tổ sản xuất hàng thủ công than đá cũng được thành lập. Bà Thanh Bình (nghệ nhân đời thứ 3, Xưởng Mỹ nghệ Than đá Quyết Bình) chia sẻ: “Tổ gồm khoảng 20 nghệ nhân, nhưng năm 1986 tổ giải thể rồi tách ra thành 20 hộ gia đình. Bây giờ chỉ còn lại duy nhất nhà tôi theo nghề”.
Có thời điểm hưng thịnh, xưởng của gia đình bà Bình duy trì hàng chục thợ làm việc. Các tác phẩm được du khách châu Âu và nhiều quốc gia ưa chuộng. Bà Bình cho biết nhiều du khách nước ngoài ghé thăm và bày tỏ mong muốn được học nghề.
 |
| “Dù đã từng có nhóm khách nước ngoài đề nghị trả mức thù lao hàng tỷ đồng, tôi vẫn kiên quyết từ chối để gìn giữ bản sắc và tính độc đáo của nghề thủ công vùng mỏ Việt Nam”, bà Bình chia sẻ. (Ảnh: An Huyền) |
Nghệ thuật điêu khắc than đá cũng đang đối mặt với nhiều thách thức. Công việc nặng nhọc, nhiều bụi, yêu cầu sự kiên trì và tập trung cao khiến không ít người trẻ ngần ngại. Đồng thời, những khó khăn về nguyên liệu và chi phí cũng làm con đường gắn bó với nghề thêm gian nan.
 |
| Khu vực làm việc của anh Trung Thanh - nghệ nhân đời thứ 4, Xưởng Mỹ nghệ Than đá Quyết Bình hiện rõ lớp bụi than. (Ảnh: Tuấn Minh) |
Giữa nhịp sống hiện đại, những người nghệ nhân điêu khắc than vẫn duy trì hành trình tạo nên những giá trị thẩm mỹ và văn hóa. Việc gìn giữ và phát huy nghề truyền thống độc bản góp phần bảo tồn di sản văn hóa và mở ra hướng đi bền vững cho du lịch và kinh tế tại tỉnh Quảng Ninh.
Minh Hiền - Kim Tuyến
BESTFACE AWARDS 2025
🎁 Đăng ký ngay BESTFACE AWARDS 2025 - MÙA 4 - Gương Mặt Xuất Sắc Của Năm 2025, nhận ngay 20 bài đăng miễn phí!
🌟 Tham gia BESTFACE RECORDS để cùng KHẢO SÁT và XẾP HẠNG THÀNH TỰU CÁ NHÂN ngay hôm nay!
Liên hệ tin bài, họp báo, bảo trợ truyền thông:
media@goldstar.com.vn
.jpg)
